نگاهی به فیلم فروشنده اصغر فرهادی

اصغر فرهادی را بدون شک می توان یکی از کارگردانان تاثیر گذار سینمای ایران نامید که آثار منحصر به فرد وی چه از نظر فرم و چه از نظر محتوا اورا از سایر کارگردانان ایرانی هم نسل او متمایز می کند. این تمایز را می توان با استقبال جامعه سینمای بین الملل از اثار او از خرس طلایی جشنواره براین گرفته تا گلدن گلوپ ،اسکار و جدیدترین جایزه اش یعنی نخل طلای جشنواره کن برای تازه ترین اثرش. فرهادی که اغلب در فیلم هایش قشر متوسط اجتماع را سوژه قرار می دهد و با استفاده از تکنیک های ناب فیلمنامه نویسی ،وقایع ساده را به مسئله تبدیل می کند و مخاطب همواره با تماشای فیلم هایش به فکر فرو می رود .خود او در یکی از مصاحبه های اخیر خود نیز به این موضوع اشاره کرد که برای او مهم است که مخاطب پس از تماشای یک فیلم ،خواه مثبت و خواه منفی درباره فیلم فکر کند که البیته او در فیلم هایی چون درباره الی ، جدایی نادر از سیمین و فیلم آخرش فروشنده کاملا به مصقود خود میرسد و به راحتی مخاطب مشتاق را درگیر می کند. درگیر سرانجام قصه،درگیر حس همدردی و همزادپنداری با شخصیت و دهها درگیری دیگر.

در سینمای فرهادی می توانیم ببینیم که چگونه شرایط و حوادث باعث بر هم زدن اوضاع موجود می شود و آنچه اهمیت دارد خود آن حادثه نیست بلکه چگونگی برخورد شخصیت های داستان با حل مسئله و شاید چگونگی کنار آمدن با آن باشد.در فیلم درباره الی غرق شدن در دریا ،در جدایی ،فراهم شدن شرایط برای مهاجرت و در فروشنده یک اشتباه ساده ،فضای موجود را بحرانی میکند و مدیریت بحران وحل مسئاله در اولویت قرار میگیرد و تبدیل به دغدغه اصلی فیلمساز می شود.البته قضاوت دیگران درباره حوادث وشرایط موجد در فیلم همواره مورد توجه فرهادی بوده که در فیلم فروشنده نیز به خوبی بچشم میخورد.

فیلم فروشنده آخرین ساخته اصغر فرهادی در ابتدا با استقبال قابل قبول منتقدان روبروشد. این فیلم برنده جایزه مهم نخل طلای کن در دو رشته فیلمنامه و بهترین بازیگر نقش اول مرد شد.اما با پذیرفته نشدن این فیلم در جشنواره فیلم لندن شانس فیلم فروشنده برای رهیابی به جمع 5 فیلم جایزه اسکار بسیار پایین است.

داستان فیلم فروشنده درباره زوج جوانی است که به علت احتمال فرو ریختن ساختمان مجبور به سکونت در یک آپارتمان جدید می شوند.در ادامه همین جابه جایی که در این فیلم نقش همان حادثه مولد شرایط جدید است باعث میشود تا شخصیت ها در شرایطی بحرانی قرار بگیرند و دوباره همان سناریوی به نسبت جذاب فیلم های فرهادی تکرار می شود. اینکه اتفاقات داستان چه اثری روی رابطه این زوج می گذارد و و اینکه وضعیت جدید تا چه حد دیدگاههای مثبت را عوض کرده یا شاید از بین برده است و نحوه برخورد دیگران که افرادی خارج از متن داستان هستند محوریت داستان است.آپارتمان نماد ساده اما بجایی برای نشان دادن سیر ارتباط زوج فیلم است و کارگردان از همان ابتدای فیلم از این ابزار برای هشدار به مخاطب به خوبی بهره گرفته است.هشدار درباره رابطه ای که به علت یک اتفاق ناخاسته در آستانه فروپاشی قرار می گیرد.زوج جوان گاه برای حل مساله کمر همت میبندند و گاه سعی میکنند در مرحله انکار باقی مانده و صورت مساله را خط بزنند اما تلاش هایشان نه خود آنها را متقاعد می کند و نه مخاطب را که منتظر برخوردی جدی و منطقی است . برخوردی که در پایان فیلم تبدیل به اهرم فشاری مشود از سوی کارگردان به تماشاچی که می خواهد با شخصیت ها همزاد پنداری داشته باشد.

فروشنده به نسبت فیلم های قبلی فرهاده فیلم ساده تری است و براحتی میتوان با آن ارتباط برقرار کرد . پیچیدگی ها و تودرتوهای حرفه ای فیلم جدایی را ندارد. داستان روان است و فرهادی بدون فوت وقت مساله اصلی فیلم را بازگو می کند . تقریبا اکثردیالوگ ها در فیلم هدفمند هستند .فروشنده فیلمنامه ای شفاف و دقیق دارد و برای هر اتفاقی نویسنده آماده پاسخ است.ده دقیقه پایانی فیلم نیز مثل ابتدای فیلم هیجان انگیز است و کارگردان توانسته با بازی خوب شهاب حسینی و فضاسازی مناسب و شاید تا حدی با بزرگنمایی برای برانگیختن احساسات مخاطب تصمیم گیری درباره اقدام عماد (شهاب حسینی )را مشکل می کند. ترانه علیدوستی نیز با اینکه کار خاصی نمی کند و همان علیدوستی همیشگی است اما در ایفای نقشش قابل قبول ظاهر شده است. سایر بازیگران نیز به همت دقت خود فرهادی در پردازش کاراکتر ها خوب هستند.. این ها شاخص هایی هستند که فروشنده را به یکی از اثار مهم سینمای فرهادی تبدیل کرده است.البته در فیلم کلیشه هایی مثل وجود عکس مبتذل در گوشی دانش آموز، سکانس برخورد مسافر با عماد در تاکسی و یا خنده ها و خوشحالی توجیه ناپذیرعماد موقع غذا خوردن وجود دارد که چیزی به فیلم اضافه نمیکند. با اینکه فیلم فروشنده به نسبت فیلم های شاخص فرهادی مثل جدایی یک فیلم کاملا متوسط محسوب میشود و تلاش ناموفق کارگردان برای بازگشت به دوران طلایی جدایی نادر از سیمین کاملا محسوس است اما به هر حال این فیلم با توجه به ساختار می تواند در دل مخاطب خوب جا باز کند وتجربه لذت بخشی از تماشای آن را بهمراه داشته باشد.

دشت لاله...